Net Zero Carbon Renovation Europe: bepalende factoren voor koolstofarme renovatie

Koolstofneutraliteit is niet haalbaar met alleen nieuwbouw. Terwijl Europa de energietransitie probeert te versnellen, is een nieuw rapport opgesteld over de renovatie van bestaande gebouwen, bedoeld om publieke en private stakeholders in heel Europa te stimuleren de gebouwde omgeving verder te decarboniseren.

Het Net Zero Carbon Renovation Europe-programma, geleid door Alliance HQE-GBC, AIA Environnement en Deerns, is erop gericht de toepassing van koolstofarme doelstellingen en strategieën in renovatieprojecten in heel Europa te beoordelen en te stimuleren.

Welke rol speelt de locatie van een gebouw bij decarbonisatie?

Het programma brengt in kaart welke knelpunten het nu lastig maken om gebouwen goed en efficiënt met elkaar te vergelijken.

“Het doel is om scherp zichtbaar te maken waar landen van elkaar verschillen”, zegt Ana Cunha, Strategic Sustainability Advisor, Deerns. “Denk aan methodologie, referentiedrempels, regelgeving, databeschikbaarheid en de tools die beschikbaar zijn om net zero carbon (NZC)-renovatiestrategieën op schaal toe te passen.”

Het rapport is gebaseerd op levenscyclusanalyse (LCA) in vier pilotlanden: Frankrijk, Spanje, Italië en Nederland.

Als onderdeel van het door de EU gefinancierde BuildingLife-project en met steun van de World Green Building Council zijn de zes belangrijkste doelstellingen:

• In kaart brengen hoe de koolstofimpact van gebouwen per land verschilt door verschillen in de ontwikkeling van regelgeving en in de beschikbaarheid van data en tools.
• Beoordelen hoe lokale parameters de koolstofvoetafdruk over de levenscyclus van renovaties beïnvloeden, zoals de energiemix, het klimaat, de bouwmethoden en emissiefactoren van producten.
• De implementatie ondersteunen van een gecoördineerde Europese aanpak voor de beoordeling van Whole Life Carbon (WLC) bij renovatie, en tegelijk de belangrijkste verschillen zichtbaar maken die nog moeten worden opgelost.
• Het gebruik van Carbon Return Time (CRT) bevorderen als een belangrijke indicator voor de milieuprestatie van renovaties in Europa, en daarmee inzichtelijk maken hoe relevant een renovatie is.
• In kaart brengen welke factoren de lokale koolstofvoetafdruk en de CRT beïnvloeden, zodat stakeholders strategische renovatieplannen kunnen opstellen.
• ·Informatie en richting bieden voor de ontwikkeling van economische modellen en beleid om koolstofarme renovaties in heel Europa te versnellen.

Levenscyclusanalyse als basis voor renovatiestrategie

Een koolstofstrategie ontwikkelen voor een internationale vastgoedportefeuille is complex. Nog complexer is het om zo’n internationale portefeuille vanuit koolstofoogpunt goed tegen elkaar af te wegen. Het NZC Renovation-rapport en -project bouwen daarom op inzicht in de beschikbaarheid van regelgeving, data en tools voor de beoordeling van Whole Life Carbon bij gebouwen. De studie brengt het volgende in beeld:

• Beschikbaarheid en gebruik van LCA-methoden, regelgeving en koolstofdrempelwaarden
  • Certificeringen en systemen die LCA in elk land ondersteunen en koolstofgerichte strategieën helpen bevorderen
  • Beschikbaarheid van databases met Environmental Product Declarations (EPD) en tools voor LCA-berekeningen per land, zowel privaat als publiek
• Reikwijdte van de berekening – welke onderdelen en systemen van het gebouw in de LCA-berekening zijn opgenomen
• LCA-standaarden en -indicatoren
• Verschillen tussen landen in levensfasen en de reikwijdte van LCA-berekeningen

Het onderzoek is opgezet om te laten zien hoe LCA-uitkomsten variëren wanneer deze worden toegepast op zeven typen gebouwen in vier Europese hoofdsteden: Parijs, Amsterdam, Madrid en Rome. Daarbij zijn de volgende factoren beoordeeld:

• Embodied carbon (gerelateerd aan materialen en bouw)
• Operational carbon (gerelateerd aan het gebruik van het gebouw)
• Carbon Return Time (CRT), oftewel de tijd die nodig is om de extra uitstoot van een renovatie te compenseren met de verbetering van het operationele energieverbruik

Lokale productie en aanvoer van materialen zijn meegenomen via nationale energie-emissiefactoren en de koolstofcoëfficiënten van bouwmaterialen in elk land.

Resultaten die waardevolle praktische inzichten opleveren

Daarom lijken duurzaamheidscertificeringen (HQE, LEED, BREEAM, VERDE) een belangrijke rol te spelen bij een bredere marktadoptie van koolstofgerelateerde strategieën en Whole Life Carbon-overwegingen.

Carbon payback time is een zeer relevante KPI voor Europa: deze varieert van zes tot meer dan 35 jaar, afhankelijk van het gebouwtype en de betrokken landen. Voor hetzelfde gebouw kan die tijd in verschillende landen zelfs verdubbelen. Dat onderstreept hoe belangrijk het is om weloverwogen te bepalen welke renovaties zinvol zijn.

Een andere bevinding is dat het terugdringen van de koelvraag een strategische uitdaging is binnen koolstofarme renovatie. Door stijgende temperaturen en frequentere hittegolven neemt de vraag naar airconditioning toe. In landen waar de elektriciteitsmix koolstofintensief blijft, kan deze toename een deel van de voordelen van renovatie tenietdoen. Koelgerelateerd verbruik is inderdaad een belangrijke factor in Italië en Spanje, vooral voor kantoren. Dat maakt nauwkeurige modellering, passieve strategieën en koolstofarme koelsystemen noodzakelijk.

Volgende stappen – EU NZC-roadmap; activering

Fase 1 van het Net Zero Carbon Renovation-project bestond uit:

• Het identificeren van methodologische verschillen tussen landen (de ontwikkeling van regelgeving en de beschikbaarheid van data en tools).
• Het op hoofdlijnen inschatten van variaties in de koolstofvoetafdruk van renovaties, afhankelijk van nationale contexten (energiemix, klimaat, data over de belangrijkste bouwproducten).

Fase 2 en 3 beogen:

• De reikwijdte van LCA te verbreden door nieuwe variabelen op te nemen (bouwtechnieken, materialen, gebruik), zodat meer inzicht ontstaat in de belangrijkste drijvende factoren achter koolstofimpact per land.
• Een Europese roadmap voor Net Zero Carbon te ontwikkelen, samen met concrete oplossingen en beleidsaanbevelingen.
• De betrokkenheid van stakeholders te vergroten en educatie en bewustwording in de bouwsector op continentaal niveau te versterken.

Renovatie is cruciaal voor het realiseren van Europa’s net zero-ambities. Het NZC Renovation-project helpt het inzicht te verbreden en geeft stakeholders richting in het proces, zodat zij beter kunnen bepalen waar in hun portefeuilles de grootste kansen liggen.